راه نفوذ به بازارهای جدید
![راه نفوذ به بازارهای جدید](/files/fa/news/1396/11/3/16036_171.jpg)
تعادل|
یافتن بازار یکی از مولفههای مهم برای صادرکنندگان و تولیدکنندگان به شمارمیرود؛ حال از آنجا که بسیاری از صادرکنندگان و تولیدکنندگان در کشورهای درحالتوسعه، منابع محدود و دانش اندکی از بازارهای خارجی و اقتضائات آن دارند، اغلب نیاز زیادی به حمایت و راهنمایی مخصوصاً برای برداشتن نخستین گامهای خود در دنیای تجارت دارند. دفاتر بازرگانی یکی از بهترین ابزارها بهمنظور توسعه تجارت بینالمللی و کمک به تولیدکنندگان و صادرکنندگان در راستای دسترسی به بازارهای جدید هستند. حال با توجه به اینکه یکی از مهمترین اهداف پساتحریم، رونق تجارت در عرصه جهانی است ودولت نیز به دنبال راهکارهای تقویت تولید صادرات محور و افزایش صادرات غیرنفتی است، تاسیس دفاتر بازرگانی در ایران میتواند به عنوان یک ابزار مهم در کنار اصلاحات ساختاری به شناسایی پتانسیلهای بازارهای هدف و کمک به بازرگانان ایرانی برای گسترش صادراتی اثرگذار باشد. در همین راستا، معاونت اقتصادی اتاق ایران در جدیدترین گزارش خود به تجربه تاسیس دفاتر بازرگانی در 4 کشور «اتریش، آلمان، ایتالیا و کره جنوبی» و تاثیر آنها بر توسعه تجارت و دسترسی به بازارهای جدید پرداخته، که مواردی نظیر ساختار این دفاتر، منابع مالی، خصوصی یا دولتی بودن و خدمات آنها میتواند الگویی برای تاسیس دفاتر تجاری در ایران باشد. چراکه بررسی تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد، عموما «اطلاعات بازار، حمایتهای مربوط به ورود به بازار، مشاوره، خدمات نمایشگاهی، یافتن شریک تجاری و تبلیغات» در زمره این خدمات قرار میگیرند. بیشتر دفاتر بازرگانی در دنیا مرتبط با یک سازمان دولتی هستند، اما در برخی از کشورها نظیر آلمان و اتریش این دفاتر وابسته به اتاقهای بازرگانی این کشور به شمار میروند.
دفاتر بازرگانی در کشورهای مختلف معمولا وابسته به یک وزارتخانه، سازمان دولتی یا اتاق بازرگانی بوده و خدمات مختلفی را بسته به پتانسیلهای خود و نیازهای بازار ارائه میدهند. بررسی تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که عموماً اطلاعات بازار، حمایتهای مربوط به ورود به بازار، مشاوره، خدمات نمایشگاهی، یافتن شریک تجاری و تبلیغات در زمره این خدمات قرار میگیرند. بیشتر دفاتر بازرگانی در دنیا مرتبط با یک سازمان دولتی هستند، اما در برخی از کشورها نظیر «آلمان و اتریش» این دفاتر وابسته به اتاقهای بازرگانی این کشور به شمار میروند.
همچنین ارتباط تجارت و رشد اقتصادی همواره موردتوجه نظریهپردازان توسعه بوده است؛ بطوریکه اقتصاددانان کلاسیک تجارت را موتور رشد و توسعه میدانستند. آنها اثرات تجارت خارجی را به دو بخش «اثرات مستقیم» مانند تقسیمکار جهانی، گسترش بازار، افزایش اثرات جانبی سرمایهگذاری، تخصیص منابع و «اثرات غیرمستقیم» را مانند تامین مواد اولیه و اقلام موردنیاز، انتقال دانش، تکنولوژی جدید، انتقال سرمایهخارجی، ایجاد رقابت و تشویق آن تقسیم میکنند. ازآنجاییکه صادرات کالاها و خدمات باکیفیت، پتانسیل بهبود رشد اقتصادی و توسعه ملل را دارد، بیشتر کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه، رونق صادرات را یکی از اولویتهای سیاستی خود بهمنظور دستیابی به اهداف توسعه اقتصادی قرار دادهاند. یکی از دلایل توسعه ناکافی بخش صادرات در ایران، عدم یک سیستم بازاریابی و بازرگانی مناسب و کارا بوده است. بطوریکه در اغلب موارد کالا و خدمات صادراتی کشور باوجود برخورداری از کیفیت مطلوب به دلیل نبود یک سیستم مناسب تبلیغاتی و اطلاعرسانی در بخش مبادلات خارجی، جایگاه شایسته خود را در بازارهای جهانی به دست نیاورده است. درواقع باید گفت که بازارسنجی مناسب در کشورهای هدف، یکی از مهمترین ارکان توسعه صادرات به شمار میرود. در همین راستا یکی از استراتژیهای موفق کشورها بهمنظور بازاریابی و بازارسنجی در سایر نقاط دنیا تاسیس دفاتر توسعه بازرگانی و تجارت در بازارهای هدف است.
این دفاتر با کارکردهای مختلف، تعداد کارمندان متغیر و بودجههای متفاوت هدف یکسانی را دنبال میکنند؛ «حمایت از شرکتها» و صاحبان کسبوکار یک کشور در بازارهای دنیا» ازجمله ویژگیهایی است که اتاقها برای راهیابی به بازارهای دنیا دنبال میکنند. در این گزارش، جزییات فعالیتهای برخی از دفاتر بازرگانی در کشورهایی نظیر «آلمان، اتریش، ایتالیا و کره جنوبی» مورد بررسی قرارگرفته و مواردی نظیر ساختار این دفاتر، منابع مالی، خصوصی یا دولتی بودن و خدمات آنها ارائه میشود تا الگویی برای تاسیس دفاتر تجاری در ایران باشد.
شبکه اتاقهای بازرگانی خارجی آلمان
شبکه اتاقهای بازرگانی خارجی آلمان (AHKs) مشتمل بر اتاقهای بازرگانی خارجی دوجانبه، هیاتهای تجاری و نمایندگیهای کسب و کارهای خارجی است و مسوولیت مشاوره، حمایت و نمایندگی شرکتهای آلمانی در سراسر دنیا که خواهان توسعه و گسترش فعالیتهای بازرگانی خارجی خود هستند را بر عهده دارند. شبکه اتاقهای بازرگانی خارجی آلمان در واقع موسسات توسعه تجارت خارجی آلمان هستند. انجمن اتاقهای بازرگانی آلمان نیز بطور مستمر بر این شبکه نظارت کرده و آن را توسعه میدهد. این شبکه منافع اقتصادی کشور آلمان را در 130 منطقه و 90 کشور نمایندگی میکند. در واقع این شبکه در همه مناطقی که یا برای اقتصاد آلمان اهمیت استراتژیک دارند یا در مناطقی که بیشترین میزان فعالیت تجاری از سوی شرکتهای آلمانی وجود دارد، حضور دارند. تعداد و ترکیب اعضای AHKs در دنیا نشان میدهد که حتی در عصر ارتباطات روزافزون مجازی و استفاده از شبکههای اجتماعی، ملاقاتهای رو در رو و تعاملات شخصی بخش جداییناپذیر و اساسی کسب و کار به شمار میرود. خدمات اصلی AHKs شامل اطلاعات بازار، حمایتهای مربوط به ورود به بازار، جستوجوی آدرس، اطلاعات حقوقی، وصول بدهی یا خدمات داوری و بازپرداخت مالیات بر فروش است. خدمات اصلی در سراسر جهان به صورت یکسان و در استاندارد بالا ارائه میشود.
مرکز بازرگانی اتریش
از سوی دیگر اتاق اقتصادی فدرال اتریش بنابر قانون این کشور موظف به توسعه تجارت خارجی بپردازد. در این راستا، مرکز بازرگانی اتریش به عنوان بازوی اتاق اقتصادی فدرال اتریش عمل میکند. مرکز بازرگانی اتریش، سازمان رسمی توسعه تجارت خارجی در این کشور است. این مرکز در حدود 110 دفتر در بیش از70 کشور دارد که خدماتی به بنگاههای اتریش و شرکای بینالمللی آنها ارائه میدهد. توسعه تجارت، معرفی اتریش به عنوان یک شریک تجاری قابل اعتماد، سازماندهی ملاقاتهای تجاری بین فعالان اقتصادی، شبکهسازی مراکز وابسته به اتریش در سایر کشورها، حمایت از فعالیتهای بازرگانی برون مرزی، انتقال دانش در اتریش و خارج از مرزها از جمله خدمات مرکز بازرگانی اتریش محسوب میشود.
آژانس توسعه تجارت ایتالیا
آژانس توسعه تجارت ایتالیا (ICE) یک سازمان دولتی است که جهانیسازی شرکتهای ایتالیایی با تاکید بر حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط این کشور را به عهده دارد. این آژانس تحت نظارت وزارت توسعه اقتصادی این کشور و در هماهنگی و همکاری با وزارت امور خارجه و وزارت امور مالی و اقتصادی به ایفای نقش میپردازد. این سازمان هماهنگ با استراتژیهای وزارت توسعه اقتصادی ایتالیا، اطلاعات، حمایت و مشاوره به شرکتهای خارجی و ایتالیایی ارائه میکند. دفتر مرکزی ICE واقع در رم ارتباط نزدیکی با وزارتخانهها و موسسات دولتی، انجمنهای کارآفرینی، اتاقهای بازرگانی و سازمانهای بینالمللی دارد.
آژانس توسعه تجارت و سرمایهگذاری «کره جنوبی»
آژانس توسعه تجارت و سرمایهگذاری کره جنوبی (KOTRA) یک سازمان دولتی است که با هدف مشارکت در توسعه اقتصاد ملی از طریق افزایش صادرات، سرمایهگذاری در شرکتهای داخلی و خارجی و حمایت از همکاریهای حوزه فناوری صنعتی تاسیس شد. این آژانس در حال حاضر تحت نظارت وزارت تازه تاسیس اقتصاد دانش بنیان است و علاوه بر آن بخش سرمایهگذاری کره در این سازمان در برابر کمیته سرمایهگذاری خارجی این کشور که در واقع مهمترین نهاد تصمیمگیری در حوزه سرمایهگذاری نیز است، پاسخگو است. رییس بخش سرمایهگذاری کره سازمان KOTRA از اعضای اصلی کمیته سرمایهگذاری خارجی است. KOTRA شبکه وسیعی از دفاتر خارج از کشور با تجارب در سطح بینالمللی دارد که سبب شده تا آژانس به شکل مناسبی برای فعالیتهای توسعه سرمایهگذاری آماده شود.
رییس KOTRA توانایی تشکیل یک کمیته مشورتی را دارد. این کمیته شامل 20 عضو است که 8 نفر از آنها از فعالان کسب و کاری بوده که دونفر عضو اتاق بازرگانی، 2 نفر عضو انجمن تجار کره جنوبی، 2 نفر عضو انجمن فعالان کسب و کار و 2 نفر عضو فدراسیون ملی شرکتهای صنایع کوچک و متوسط بوده و 12 عضو دیگر از وزارتخانههای اقتصادی این کشور هستند. «تلاش برای بهبود حجم صادرات، تلاش برای غلبه بر چالشهای ساختاری، زمینهسازی برای حضور شرکتها در صنایع صادراتی کره و افزایش سرمایهگذاری خارجی از جمله خدمات KOTRA به شمار میرود.
ویژگی دفاتر بازرگانی
دفاتر بازرگانی در کشورهای مختلف اشکال گوناگونی دارند. آنها از یک دفتر که تنها توسط یک نفر اداره میشود تا یک سازمان گسترده با تعداد زیادی کارمند و دفاتر زیاد در سراسر دنیا، متغیر هستند. این دفاتر معمولاً انعطافپذیر بوده و میتوانند نقشهای متفاوتی را به عهده گیرند؛ اما بطورمعمول دفاتر بازرگانی موفق در دنیا برخی نقاط مشترک دارند:
1- از حمایت قوی جامعه کسبوکار برخوردار هستند. 2- به شکل مناسبی بنیان نهاده شدند بدین معنی که ساختار سازمانیافته داشته و کارکرد و خدمات مشخصی را در دستور کار قرار دادهاند.
3- کارمندان بامهارتی را استخدام میکنند که درآمدشان رقابتی و بسته به میزان موفقیت در حرفهشان است. این کارمندان معمولاً در زمینههای بازاریابی، تجارت بینالملل، پیشبینی بازار، روابط عمومی، آمار، زبان بازار هدف و اطلاعات کشورهای هدف، تجارب گرانبهایی دارند.
4- بازار محور بوده و بازتاب نیازهای شرکتهای خصوصی در سایر بازارهای دنیا هستند. این دفاتر معمولاً یا یک سازمان دولتی هستند یا از حمایتهای مالی دولتها سود میبرند.
5- نکته مهم دیگر در رابطه با این دفاتر، روشهای تامین مالی آنهاست. معمولاً بخشی از بودجه آنها توسط دولت تامین مالی میشود. حتی دفاتر بازرگانی وابسته به اتاقهای بازرگانی مانند آلمان هم از بودجه دولتی برخوردار هستند. در کنار این بودجه، بخش دیگری از منابع مالی این دفاتر توسط دریافت هزینه از خدماتی است که ارائه میدهند.
6- به دلیل نقش و اهمیت توسعه صادرات در دنیای امروز، به نظر میرسد فعال نمودن دفاتر بازرگانی برای شرکتهای ایرانی یک ضرورت انکارناپذیر است. با توجه به اینکه یکی از مهمترین اهداف پساتحریم، رونق تجارت بینالملل است و دولت نیز به دنبال راهکارهای تقویت تولید صادرات محور و افزایش صادرات غیرنفتی است، تاسیس این دفاتر میتواند در کنار اصلاحات ساختاری به شناسایی پتانسیلهای بازارهای هدف و کمک به بازرگانان ایرانی برای گسترش صادراتی اثرگذار باشد.
7- توسعه تجارت یا نمایندگیهای متعدد بازرگانی در کشورهای مختلف، انجام تحقیقات بازاریابی خارجی، ایجاد نمایشگاههای داخلی و خارجی برای معرفی توانمندیهای اقتصادی کشور، استفاده از آمار و اطلاعات لازم در ارتباط با حجم تجارت جهانی، ایجاد مراکز مطالعاتی در کشورهای هدف برای آشنایی باسلیقه و ترجیحات مصرفکنندگان در آن کشورها و آگاهی از شرایط بازارهای جهانی جهت افزایش سهم تجارت خارجی ایران در این بازارها ازجمله کارکردهای این دفاتر است که از اهمیت خاصی برای اقتصاد کشور برخوردار است.