سواریهای دیزلی؛ تهدید بزرگ هوای پاک
![سواریهای دیزلی؛ تهدید بزرگ هوای پاک](/files/fa/news/1398/4/1/50204_631.jpg)
یکصد هزار خودروی سنگین دیزلی در تهران تردد میکنند که هر کدام از آنها به یک بمب ساعتی برای آلوده کردن هوای پایتخت تبدیل شدهاند. با وجود تمام قوانین و مصوبهها برای ممنوعیت تردد خودروهای دیزلی اما آنها هنوز هم سیاهی ذرات معلق را به جان آسمان میریزند. آنطور که کارشناسان میگویند، آلایندگی ذرات معلق موتورهای دیزلی ۴۰ برابر نوع بنزینی بوده و بر اساس آنچه مسوولان سازمان حفاظت محیطزیست کشور اعلام کردهاند، در سالهای اخیر به دنبال اجرا نشدن قوانین مربوط به منع تردد دیزلیها و همچنین قوانینی مانند استفاده از فیلتر دوده، غلظت آلاینده «ناکس» در کلانشهرها افزایش یافته است، آلایندهای که بر افزایش میزان گاز ازن تاثیر میگذارد که نتیجه آن سبب شیوع انواع سرطان از جمله سرطان پوست میشود با این حال چندی پیش اخباری از سوی عیسی کلانتری، رییس سازمان حفاظت محیط زیست منتشر شد که حکایت از سرمایهگذاری ۵۰ میلیون یورویی خودروسازها برای تولید خودروی سواری با موتور دیزلی داشت، خبری که کارشناسان محیطزیست را نسبت بهشدت گرفتن دوباره آلودگی هوا نگران کرد تا اینکه سرانجام روز گذشته کلانتری با ارسال نامهای به دستگاههای دولتی و شهرداری تهران درباره این موضوع اتمام حجت کرده و خواستار کاهش و حذف «دود دیزل» در کلانشهرها شد.
اتمام حجت کلانتری
یازدهم خرداد امسال عیسی کلانتری با بیان مخالفت سازمان حفاظت محیطزیست کشور با ورود موتور دیزل به ناوگان سواری، اعلام کرد: «مرکز تحقیقات موتور ...» از حدود یک دهه پیش، مطالعاتی روی موتور سواری دیزلی انجام داده و گویا در این زمینه سرمایهگذاری ۵۰ میلیون یورویی نیز داشته است و در حال حاضر نیز دنبال تولید و توسعه موتورهای دیزلی است.
او افزود: در شرایطی که هنوز نتوانستیم مساله این خودروهای سنگین دیزلی تهران را با وجود مصوبات متعدد و قانون هوای پاک حل و فصل کنیم، چطور میتوانیم سواری دیزلی را هم وارد چرخه مصرف کنیم؟ هنوز وزارت صنعت و وزارت کشور به تعهداتشان برای نصب فیلتر دوده یا گازسوز کردن خودروهای سنگین عمل نکردهاند و قطعا تولید سواریهای دیزلی مشکلات گذشته را صد چندان خواهد کرد. کنترل آلایندگی موتورهای دیزلی پیچیدهتر از موتورهای بنزینی است، بهتر است به جای تولید موتورهای دیزلی بخش خصوصی و دولتی در زمینه تولید و توسعه سواریهای پایهگازسوز که اتفاقا مطالعات آن هم در کشور انجام شده، اقدام کنند. ضمن اینکه طبق استانداردهای جهانی موتورهای پایهگازسوز در رده خودروهای پاک قرار میگیرند.
با گذشت بیش از دو هفته از اعلام این خبر روز گذشته کلانتری گزارشی جامع با عنوان «کاهش آلودگی دیزلها» شامل مستندات علمی درباره اثرات بهداشتی و تبعات اقتصادی آلودگی دیزل، بررسی تجارب جهانی و ملی در پالایش اگزوز موتورهای دیزلی در قالب دو جلد کتاب به دستگاههای دولتی و شهرداری تهران ارسال کرد. در بخشی از این گزارش به نقش خودروهای دیزلی در آلودگی هوای تهران اشاره شده و آمده است: آلودگی در کلانشهر تهران در نیمههای شب به دلیل تردد کامیونها و کامیونتها و طی روز به دلیل تردد وسایل حمل و نقل مانند اتوبوسهای فرسوده و کامیونتهای حمل موادغذایی یا پسماند است که همگی دیزلی هستند. در شرایط حاضر سیاست سازمان حفاظت محیط زیست برای حذف آلایندگی خودروهای دیزلی در حال تردد استفاده از انواع وسایل کاهنده آلایندگی است. در همین راستا سازمان حفاظت محیط زیست الزام نصب «فیلتر دوده» در اگزوز خودروهای درحال تردد را به عنوان یک سیاست اصلی برای کنترل آلایندگی وسایل نقلیه دیزلی از طریق مصوبه سال ۱۳۹۳ دولت، پیگیری میکند.
در پیشگفتار گزارش ارایهشده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به دستگاههای دولتی و شهرداری تهران با عنوان «کاهش آلودگی دیزلها»، اعلام شده است که نگاه آینده و رویکرد سازمان حفاظت محیط زیست بعد از حل معضل فعلی آلایندگی خودروهای دیزلی، استفاده از سوختها و فناوریهای سازگار با محیط زیست است. خودروهای سنگین گازسوز میتوانند جایگزین مناسبی برای خودروهای دیزلی باشند. افزون بر این، فناوریهای برقی به ویژه در حمل ونقل عمومی مورد توجه ویژه سازمان حفاظت محیط زیست است اما تا زمان فرارسیدن استفاده گسترده از فناوریهای پاک، ناوگان دیزلی موجود لازم است بطور مستمر پایش شود.»
نظارت بر تردد خودروهای دیزلی ممکن نیست
اظهارات کلانتری در حالی است که معاون محیطزیست انسانی سازمان حفاظت محیطزیست هم تولید خودروهای دیزلی را خلاف قوانین مرتبط با هوای پاک دانسته و معتقد است اگر مجوز تولید سواری دیزلی صادر شود، دستگاههای نظارتی میتوانند به این موضوع ورود کنند. مسعود تجریشی درباره این موضوع به ایسنا گفت: در حال حاضر در کلانشهرها با مشکل افزایش غلظت آلاینده «ناکس» مواجه هستیم، این آلاینده بر افزایش میزان گاز ازن تاثیرگذار است و ازن هم باعث سرطان پوست میشود و این موضوع غیر قابل انکار است. در نامهای هم که به وزارت صنعت ارسال کردیم، در این باره توضیح دادیم و مخالفت سازمان حفاظت محیط زیست را با تولید سواری دیزلی با ذکر دلایل اعلام کردیم.
او افزود: شهرهای ما به لحاظ غلظت ازن وضعیت خوبی ندارند، خودروساز میگوید شما مجوز بدهید ما سواری دیزلی را تولید کنیم، قول میدهیم در ترددهای جادهای مورد استفاده قرار گیرد و اجازه نمیدهیم که سواری دیزلی وارد شهر شود. این ممکن نیست. چطور میتوانیم جلوی ورود خودروها را به داخل شهرها بگیریم. برای مثال سمندی که وارد شهر میشود ما از کجا بفهمیم که موتور آن دیزلی است یا بنزینی؟ تجریشی بیان کرد: سازمان حفاظت محیط زیست ایستاده تا مجوز تولید به سواری دیزلی داده نشود. دلایلمان را به دولت هم اعلام میکنیم اما ممکن است به تولید سواری دیزلی مجوز داده شود چون در دنیای سیاست هر چیزی ممکن است اما در این شرایط باید مطمئن شد که صلاح بلندمدت مردم را در نظر گرفتهایم یا نه؟ با وجود قانون هوای پاک شرایط با گذشته فرق دارد و نهادهای نظارتی میتوانند در حوزه آلودگی هوا ورود و دستگاهها را در این باره بازخواست کنند.
چرا دیزلیها برای محیطزیست آسیبزا هستند؟
با وجود اینکه در دنیا، سالهاست عمر خودروهای دیزلی به سر آمده اما خودروسازیهای داخلی همچنان به دنبال کسب مجوز برای تولید سواریهای دیزلی هستند. خودروهایی که کارشناسان محیطزیست معتقدند آسیب آن برای محیطزیست و هوای پاک چندین برابر خودروهای بنزینی است. حال آنکه در دنیا بنزین هم کم کم جای خود را به خودروهای برقی و هیبریدی میدهد. رضا موسوی، فعال محیطزیست درباره این موضوع به «تعادل» گفت: مقایسهای میان موتور خودروهای بنزینی و دیزلی نشان میدهد که در حجم ثابت موتور، قدرت موتورهای دیزلی بیشتر از خودروهای بنزینی بوده و این موضوع مهمترین دلیل تمایل خودروسازها به تولید موتور دیزلی است اما نباید تنها به ساختار خودرو فکر کرد، بلکه یکی از مسوولیتهای خودروسازها در مراحل تولید خودرو باید توجه به آسیبهای آن برای محیط زیست باشد. چنانچه مقایسه خودروهای بنزینی با دیزلی نشان میدهد بنزینیها به مراتب سازگاری بیشتری با محیطزیست دارند البته آن همزمانی که استاندارد آلایندگی رعایت شود. شاخصهای استاندارد هم اصلا ساده نیست، آخرین استاندارد آلایندگی یورو ۶ است که به لحاظ کنترل آلایندگی دارای سطح خیلی خوبی است ولی استاندارد آنچنان پیچیده و سختگیرانه است حتی یک سری از خودروسازهای مطرح دنیا که استانداردهای خود را تا یورو ۵ پیش برده بودند. بنابراین در شرایطی که بنزین هم در حال منسوخ شدن است ما تازه به سراغ سواری دیزلی رفتیم.
او افزود: خودروهای دیزلی از لحاظ آلایندگی دارای ذرات معلق و نیتروژن هستند که تأثیراتی مخربتر از موتورهای بنزینی دارند. این درحالی است که آلایندگی ذرات معلق موتورهای دیزلی ۴۰ برابر نوع بنزینی است. مشکل آلایندگی در موتورهای بنزینی هیدروکربنهای نسوخته و مونوکسید کربن است. در حال حاضر مشکل آلایندگی ما مربوط به ذرات معلق است و از سوی دیگر بالا بودن آلایندگی موتورهای دیزلی تأثیرات مخربتری نسبت به موتورهای بنزینی در پی دارد. موسوی بیان کرد: در تمام دنیا سرمایهگذاری روی خودروهای دیزلی کنار گذاشته شده است چرا که هزینه کاهش آلایندگی آنها به مراتب بیشتر است. بر فرض که در روند تولید خودروهای دیزلی نیاز به سرمایه کمتری نسبت به سایر خودروها بود اما بعد از آن برای تطابق این خودروها با استاندارد و قوانین موجود در کشور باید چندین برابر هزینه کرد. تنها یک فیلتر برای این خودروها، حدود ۵ هزار دلار قیمت دارد که نشان میدهد، منطقی نیست یک خودرو را با هزینه کمتر تولید کنیم و بعد چندین برابر هزینه کنیم که خسارتهای ناشی از آن را خنثی کنیم.