پاسخ مشترک به برزیل از صفیعلیشاه
![پاسخ مشترک به برزیل از صفیعلیشاه](/files/fa/news/1396/11/8/16450_470.jpg)
گروه انرژی|
اتومبیلی که بیژن زنگنه وزیر نفت را هر روز تا تقاطع خیابان حافظ و طالقانی راهی میکند، دیروز صبح در نخستین روز کاری دومین هفته بهمن، مسیری متفاوت را طی کرد. «پای ثابت تخلفات از قانون بودجه؛ شرکت ملی نفت و شرکت ملی گاز است، البته باید متوجه حساسیت این شرکتها باشیم.» این جملاتی است که عادل آذر رییس دیوان محاسبات کشور یک روز پس از قرائت گزارش پرحاشیه این دیوان در مجلس شورای اسلامی در برنامه گفتوگوی ویژه خبری مطرح کرد. جملاتی که باعث شدند وزیر کهنهکار در اقدامی کمسابقه راهی خیابان صفیعلیشاه و ساختمان قدیمی سازمان برنامه و بودجه شود تا در کنار محمدباقر نوبخت به ابهامات گزارش دیوان محاسبات پاسخ دهند. وزارت نفت یک روز پس از انتشار گزارش دیوان محاسبات که ادعای ابهام 23هزار میلیارد تومانی در عملکرد مالی این وزارتخانه را داشت با تهیه جوابیهیی ادعاهای دیوان محاسبات درباره آنچه «بیانضباطی مالی» خوانده میشود را تکذیب کرده و ادعا کرد تمام رفتارهای مالیاش با پشتوانه مصوبات نهادهای بالادست صورت گرفته است. دیوان محاسبات کشور 5 ایراد و ابهام را به عملکرد مالی شرکتهای زیرمجموعه نفت وارد کرد. این ابهامات هم به موضوع فروش خارجی نفت خام و هم به عملکرد 4 شرکت زیرمجموعه وزارت نفت و در راس آنها شرکت ملی گاز بازمیگشت که طبق ادعای گزارش دیوان محاسبات ابهامی بیش از 11هزار میلیارد تومان در رفتار مالی آن وجود داشته است. در ادامه این ماجرا البته وزارت نفت بیکار ننشسته و دست به انتشار جوابیهیی زد که تمام مدعیات دیوان محاسبات را تکذیب میکرد. دیروز اما ابعاد جدیدی از ماجرا مشخص شده و کار به گلایه محمدباقر نوبخت از دیوان محاسبات بابت ادعاهایش درباره عملکرد مالی نفت کشیده شد. مشروح اظهارات نوبخت و زنگنه در این دیدار را در ادامه مىخوانید.
آنطور که به نظر میرسد، قرائت گزارش پرابهام دیوان محاسبات کشور درباره عملکرد مالی دولت به ویژه قسمتی از آن که به وزارت نفت مربوط میشود اصلا به مذاق تیم اقتصادی دولت دوازدهم خوش نیامده است. تشکیل جلسه مشترک میان بیژن زنگنه وزیر نفت و محمدباقر نوبخت رییس سازمان برنامه و بودجه که حتی بدون اطلاع تیم رسانهیی زنگنه انجام شده است، گواهی بر این مدعاست.
آنطور که شبکه اطلاعرسانی نفت و انرژی گزارش داده است، دیروز محمدباقر نوبخت در واکنش به ادعاهای دیوان محاسبات درباره عملکرد مالی دولت گفته است: « ما به دنبال شفافسازی واریزها و درآمدها هستیم و از رویکرد دیوان محاسبات استقبال میکنیم، بنابراین باید دقیق حسابکشی کرد. حساب خزانه نشان میدهد چه پولی به آن واریز نشده است، دیوان محاسبات اگر ابهام دارد باید از ما مدرک بگیرد. »
در واقع طبق شواهد طرفین مورد ادعای دیوان محاسبات بر این باور هستند که این دیوان باید پیش از تهیه گزارش و از آن مهمتر پیش از اعلام عمومی مفاد آن، برخی موارد را با دولت بررسی مىکرد. البته مشخص نیست، چنین انتظاری در چارچوب قانونی شکل گرفته است یا صرفا انتظاری در فضایی متفاوت از قانون به شمار میرود. نوبخت در بخش دیگری از صحبتهای روز گذشته خود عنوان کرده است: « اگر دیوان محاسبات کشور پیش از ارائه گزارش تفریغ لایحه بودجه سال ۹۵، ایرادهای آن را به دولت انتقال میداد، بدون شک پیش از آنکه سبب تشویش اذهان عمومی شود، پاسخ آن را دریافت میکرد. »
او در ادامه با اشاره به اینکه گزارش دیوان محاسبات بدون شک سیاسی نیست، اما باید در ارائه گزارش دقت میکرد، افزوده است: « دیوان محاسبات رویکرد درستی دارد، اما براساس قانون اگر قرار است، موردی مطرح شود که شبههانگیز است باید از دولت درخواست صورتحساب میکرد.» نوبخت در واکنش به یکی از پرسشبرانگیزترین بخشهای گزارش دیوان محاسبات مبنی بر عدم واریز بیش از 11هزار میلیارد تومان از درآمدهای شرکت گاز از محل فروش داخلی گفته است: « اگر پول حاصل از فروش گاز به حساب خزانه واریز نشده بود، بدون شک سازمان حسابرسی نسبت به آن تذکر میداد. »
رییس سازمان برنامه و بودجه در ادامه با تاکید بر مواضع قبلی خود عنوان کرده است: « بر اساس عقل و قانون هرچه میتواند شبههبرانگیز باشد، باید سوال شود، نه اینکه صحبتی را در جامعه عنوان کنند و مشکل ایجاد شود و بعد ما بخواهیم ذهن افراد جامعه را روشن کنیم. »
نوبخت در تشریح بیشتر عملکرد مالی شرکت ملی گاز عنوان کرده است: « بر اساس سازوکار توافق شده بین شرکت ملی گاز ایران و خزانهداری کل کشور در ۱۰ماه سال ۱۳۹۵ همه سهم هر یک از ذینفعان منابع حاصل از فروش گاز طبیعی از جمله عوارض و مالیات بر ارزش افزوده، مالیات و سود سهام شرکتها و سهم هدفمندی مستقیم به حساب آنها نزد خزانه واریز شده است. » رییس سازمان برنامه و بودجه با اشاره به موضوع عدم گردش و چرخش درآمد هدفمندی به خزانه از محل فروش داخلی گاز طبیعی و فرآوردهها عنوان کرده است: طبق قانون هدفمندی یارانهها، خالص درآمدهای حاصل از فروش داخلی گاز طبیعی و فرآورده باید به سمت سازمان هدفمندی برود و همچنین 5درصد از این مبلغ برای نوسازی لولهها و شبکهها و بخشی برای مالیات ارزش افزوده است، ۴ میلیون تن قیر رایگان نیز باید داده میشد و افزون بر آن یارانهبگیران نیز هستند. نوبخت همچنین در اظهاراتی که خود ابهام بیشتری را به وضعیت افزوده گفته است که علاوه بر «سازمان هدفمندی»، سازمان برنامه و بودجه نیز «مدعی» این درآمدها بوده و به دنبال تخصیص آنهاست. اما در نهایت آمار خزانه نشان میدهد که درآمدها به خزانه واریز شده است.
نوبخت همچنین در پاسخ به بخشی از گزارش دیوان محاسبات که عملکرد وزارت نفت در عدم انتشار اوراق مشارکت برای تامین مالی پروژههای اولویتدار نفتی را مورد پرسش قرار داده بود، عنوان کرده است: «با توجه به استفاده مناسب شرکت ملی نفت از ظرفیتهای ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور و منابع در اختیار شرکت ملی نفت ایران از محل سهم ۱۴,۵ درصد خود، برای توسعه میدانهای مشترک بهویژه پارسجنوبی و غرب کارون در سال ۱۳۹۵ نیاز مالی طرحهای توسعهیی میدانهای مشترک نفت و گاز برآورده شده بود که عملکرد بهرهبرداری و تولید از آن میدانها، خود تاییدکننده این موضوع است.»
او در ادامه گفته است:«محدودیتی که دیوان محاسبات به آن اشاره میکند ناشی از انتشار یا عدم انتشار اوراق مالی نبود بلکه این محدودیتها در حیطه مشکلات تامین کالاهای خاص از خارج و موارد پیمانکاری است. چنانچه مطابق نظر دیوان محاسبات الزاما اوراق مالی منتشر میشد تنها به بدهیها و تعهدات وزارت نفت بدون اثربخشی مورد انتظار افزوده میشد.»
نوبخت که سخنگوی دولت دوازدهم نیز به شمار مىرود با تکرار گلایهاش از عملکرد دیوان محاسبات در اقدام به انتشار عمومی گزارش گفته است: گزارش دیوان محاسبات یک گزارش حسابرسی بوده و اگر در بودجه ۱۳۹۵ تخلفی رخ داده باید به دادستانی فرستاده شود و بعد مراحل تعیین شده را طی کند نه اینکه دیوان محاسبات عنوان کند که دستگاهی هزاران میلیارد تومان پرداخت نکرده و حتی برای رفع ابهام سوالی نشده است که این خود پیامدهایی در پی دارد.
پرسش درباره عدد پر حاشیه
اما ادعای ابهام 11هزارمیلیارد تومانی در عملکرد مالی شرکت ملی گاز از سوی بیژن زنگنه نیز بیپاسخ نمانده است. زنگنه طی دیدارش با نوبخت گفت:«مجموع فروش داخلی شرکت ملی گاز در سال 95 رقم 17هزار و 800 میلیارد تومان بوده که 8 هزارمیلیارد تومان بابت هدفمندی یارانهها و 9هزارمیلیارد تومان برای هزینههای شرکت شامل گازرسانی، فعالیت پالایشگاهها و... پرداخت شده بنابراین مشخص نیست که رقم 11هزار و 479میلیارد تومان از کجا آمده است.»
او درباره بخشی از گزارش دیوان محاسبات که به عدم واریز پول خوراک پالایشگاهها به شرکت ملی نفت پرداخته بود، عنوان کرد:«روزانه 1.7میلیون بشکه نفت خام به عنوان خوراک به پالایشگاهها تحویل میدهیم که باعث بدهکاری آنها میشود اما در مقابل همه فرآوردههای تولیدی آنها را دریافت میکنیم که بخشی در داخل و بقیه صادر میشود.»
طبق گزارشی که در خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران منتشر شده، زنگنه با بیان اینکه پول حاصل از فروش این محصولات به خزانه تحویل داده میشود، اضافه کرده است: آن دسته از محصولات که صادر میشود به قیمت روز جهانی خریداری میشود. وی افزوده است: مساله مهم این است که این مبالغ هیچگاه در سال مربوطه تسویه نشده بلکه در سال بعد انجام میشود به عنوان مثال پول مربوط به عملیات سال 94در سالهای 95و 96 تسویه میشود.
البته اظهارات بعدی زنگنه از وجود آنچه
عادل آذر، رییس دیوان محاسبات آن را «بیانضباطی مالی» میخواند، حکایت دارد اما آن طور که مشخص است بیشترین سوال و گلایه مجموعه نفت از دیوان محاسبات مربوط به رقم دقیق این بیانضباطیهاست. زنگنه در بخشی از صحبتهایش عنوان کرده است: «کارگروهی 3 نفره متشکل از نهادهای ذیربط در این باره تشکیل میشود که بدهیها و مطالبات را بررسی و محاسبه میکنند و تا زمانی که این کارگروه تشکیل نشود، نمیتوان رقم دقیق بدهکاری را مشخص کرد». زنگنه همچنین عنوان کرده است، ادعای دیوان محاسبات مبنی بر عدم واریز مبلغی از پول فروش نفت به خزانه بر این اساس صورت گرفته که دیوان نه میزان فروش نفت بلکه میزان تولید نفت ایران را مبنای این محاسبات قرار داده است.
او در ادامه در همین زمینه گفته است:«رقم 7میلیون بشکه نفتی که در گزارش تفریغ بودجه اعلام شده، مشخص نیست چه شده در واقع مربوط به نفتی است که در خطوط لوله باقی مانده است.» وزیر نفت در پایان عنوان کرد:«گزارشهای مربوط به میزان فروش و درآمد حاصل از آن به طور پیوسته تهیه و به نهادهای مسوول گزارش میشود.»