در نقد نگاه پوپولیستی به تلکام
![در نقد نگاه پوپولیستی به تلکام](/files/fa/news/1402/6/19/130940_361.jpg)
تعرفه اینترنت در سالهای گذشته با سیاستهای دستوری ثابت نگه داشته شده؛ این در حالی است که بسیاری از تجهیزات حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات بهطور مستقیم تحت تاثیر قیمت ارز هستند و در این سالها تورم و قیمت ارز روند صعودی طی کردهاند، به همین دلیل هزینه نگهداری تجهیزات و سرمایهگذاری در این بخش به میزان قابل توجهی افزایش یافته اما در مقابل آن، نه تنهادرآمد شرکتها با تصمیمهای دولتی تغییری نکرده است؛ بلکه تصمیمهایی مانند اعمال فیلترینگ، ترافیک اینترنتی اپراتورها را نیز بهشدت تحت تاثیر قرار داده است که نتیجه آن چیزی جز کیفیت پایین برای کاربران اینترنتی نیست.
سال گذشته و همزمان با بروز اختلالهای اینترنتی و فیلترینگ، نامههایی از اپراتورهای موبایل نیز منتشر شد که از ضرر و زیان هنگفت آنها حکایت داشت. هرچند در ادامه اعلام شد که این موضوع مرتفع شده است، اما شانهساززاده تأکید دارد که آنها هنوز نتوانستهاند به ترافیک قبل از فیلترینگ برسند: «این درست است که درحالحاضر کاربران زیادی با VPها سروکار دارند و حالا اختلالها هم بهنظر کمتر شده است؛ اما واقعیت اینجاست که فیلترشکنها هزینه زیادی را برای کاربر به وجود میآورند و البته همه از آنها بهطور دایم استفاده نمیکنند.»
او تأکید دارد که فروش VPN یا استفاده از آن سودی به جیب اپراتور نمیبرد و اپراتورهای ارایهدهنده اینترنت همچنان با مشکلاتی برای ارایه اینترنت باکیفیت روبرو هستند. براساس پایشهای داخلی و گزارشهای منتشرشده، کاربران ایرانی حداقل ماهانه بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومان برای داشتن فیلترشکن هزینه میکنند. استفاده از فیلترشکنهای رایگان نیز با اینکه طی ماههای اخیر بیشازپیش شده است، اما بسیاری از کارشناسان هشدار دادهاند که استفاده از برخی از این فیلترشکنها میتواند مشکلات امنیتی هم برای کاربران به وجود بیاورد. ناگفته نماند براساس برخی گزارشها مانند گزارش ابر دراک، موضوع رشد استفاده از فیلترشکنها همچنین باعث به وجودآمدن ناامنی در شبکه اینترنت کشور هم شده است.
سال گذشته، ۴۰ درصد از ترافیک خود را از دست دادیم
او همچنین تأکید کرد که هنوز هم ترافیک اینترنتی به ترافیک قبل از اختلالها و فیلترینگ نرسیدهاند. او اعلام کرد با بروز اختلالهای اینترنتی در سال گذشته، این شرکت ارایهدهنده اینترنت با کاهش ۴۰ درصدی ترافیک مصرف اینترنت کاربران خود مواجه بوده است. او همچنین تأکید کرد که هنوز هم به ترافیک قبل از اختلالها و فیلترینگ نرسیدهاند.
«محمد شانهساززاده» در پاسخ به این پرسش که آیا فیلترینگ در سال گذشته به مجموعه اینترنتی ضربهای وارد کرده است یا خیر، گفت: «ما سال گذشته تقریباً 40 درصد ترافیکمان را از دست دادیم که از نظر اقتصادی برای شرکت بسیار زیانده بود. باور دارم روند فیلترینگ هم ادامه دارد و سختگیرانهتر میشود. همینطور در برخی مواقع محدودیتهایی روی اینترنت بینالملل وضع میشود تا نسبت ترافیک داخلی به خارجی را تنظیم کنند که موجب زیان اپراتورهاست.»
عدم افزایش قیمتها تصمیم پوپولیستی است
شانهساززاده با پوپولیستی خواندن عدم افزایش قیمتها، اعتقاد دارد چنین موضوعی تیشه به ریشههای صنعت ICT زده است. به باور او عدم افزایش قیمت بستههای اینترنتی طی هفت سال اخیر باعث شده که شرکتهای فعال در این عرصه قید توسعه را بزنند. رییس هیاتمدیره شاتل، در نشست خبری اعلام کرد عدم افزایش قیمت بستههای اینترنتی یک نگاه پوپولیستی است. او تأکید دارد که صنعت ICT باید یکی از پرسودترین صنایع باشد اما بهخاطر این موضوع و تصمیمهای دیگر، این صنعت در جایگاه بالایی به لحاظ سودآوری نیست: «فعالین حوزه تلکام درحال خارجکردن سرمایهشان از این حوزه هستند، درحالی که باید [این حوزه] بیشترین سودآوری را داشته باشد.
امروز فردی از من پرسید که کجا دفتر اجاره کند تا بتواند به فیبر نوری دسترسی داشته باشد. آیا در پایتخت ایران باید چنین مشکل بدوی وجود داشته باشد؟» شانهساززاده در این باره گفت: «افزایش قیمت در همه عرصهها رخ میدهد، اما راز اینکه قیمت بستههای اینترنتی نتوانسته است افزایش را تجربه کند، دولت باید پیدا کند و به ما بگوید.» او نیز باور دارد ایران درحالحاضر ارزانترین تعرفه اینترنت موبایل دنیا را دارد: «هفت سال است که تعرفه خدمات موبایل در ایران تغییر نکرده و سرکوب شده است.» او تأکید کرد: «عدم افزایش هماهنگ تعرفه خدمات موبایل بهخصوص دیتا، با تورم و هزینههای اپراتور در لایه فنی و غیرفنی، موجب شده است که حاشیه سود تحت تأثیر قرار گیرد.»
نمیشود با ریال هفت سال پیش، فروخت و با دلار امروز هزینه کرد
همچنین «آرش کریمبیگی» باور دارد چنین شرایطی موجب شده است عملاً بازیگر تلکامی ابتدا از توسعه بکاهد و سپس هزینه نگهداری و کیفیت را نیز کاهش دهد: «این وضعیتی است که پیش روی صنعت است - اگر نگذارند که تعرفه واقعی شود.» او اعتقاد دارد نمیتوان سرویس موبایل را با تعرفه 7 سال پیش ارایه داد و از اپراتور خواست که با تعرفه امروز هزینه ارزی توسعه و نگهداری را پرداخت کند. او تأکید دارد که نمیتوان با ریال هفت سال پیش، فروخت و با دلار امروز هزینه را پرداخت کرد: «هزینه سختافزار، نرمافزار، نیروی انسانی و تبلیغات تغییر کرده است و نمیتوان با تعرفه قدیم فروخت و برند را سرپا نگاه داشت و توسعه داد.»
او تأکید کرد سرکوب تعرفه ضربه بسیار سهمگینی به توسعه ارتباطات بهخصوص اینترنت در ایران زده است: «بزرگترین چالش این است که از چه مسیر و روندی این شرایط را بهبود دهند. در مارکت لبنیات یا خودرو شاهد این بودهایم که طی 7 سال گذشته با روند مشخص، قیمت افزایش پیدا کرد.
اما حالا سوال اینجاست که فنر قیمت در خدمات موبایل چگونه آزاد خواهد شد.» کریمبیگی در پاسخ به اینکه چرا تعرفه خدمات موبایل تغییر نکرده است و مسوول این موضوع کیست، گفت: «بروید از آنهایی که سرکوب کردهاند، بپرسید؛ آنهایی که از کیسه خلیفه میبخشند؛ بازیگر خصوصی از جیب خود هزینه میکند و برای دولت هم این هزینهکردها مهم نیست. ساختار قیمتگذاری ایرانخودرو و سایپا را که دولت در آنها ذینفع است، ببینید. در بازههای چندماهه قیمت را بررسی و فرمول قیمتگذاری را تغییر میدهد و شاهد افزایش قیمت کارخانه محصولات خودرو هستیم. اما بهنظر میرسد دولت در تلکام هیچ حسی به کسبوکارها نداشته و لااقل حس مدیریتی و درآمدزایی از آنها ندارد.»
تعرفهها نهتنها زیاد نشده بلکه کم هم شده است
به گفته کریمبیگی، تعرفه پهنای باند اینترنت سهم 4 درصدی در قیمت تمامشده اینترنت دیتا و سهم 25 درصدی در قیمت تمامشده اینترنت ثابت دارد: «یعنی حتی تعرفه زیرساخت را صفر کنید، 4 درصد قیمت تعرفه اپراتور کاهش مییابد. سایر اجزای قیمت تمامشده هزینههای هر اپراتور کاملاً مشخص و شفاف است. صنعت تلکام از صنایعی است که نرخها در آن شفاف است.
کدامیک از المانهای قیمت تمامشده در ایران طی 7 سال که هیچ، 7 ماه تغییر نکرده است؟ واقعاً باید راز اینکه چطور جلوی افزایش این قیمتها گرفته شده است، به ما بگویند. واقعاً کدام تحلیل و قوه عاقلهای باور دارد که قیمتها در این صنعت باید هفت سال سرکوب شود؟» او باور دارد قمیت تعرفهها در این هفت سال نهتنها زیاد نشده، بلکه کم هم شده است. او از نیمبها شدن تعرفه اینترنت داخل به عنوان کاهش تعرفه اینترنت اپراتورها یاد کرد و گفت: «فرهنگسازی و حمایت از تولید داخل زیباست، اما این کار وظیفه دولت و حاکمیت است و نباید هزینهاش از جیب اپراتور بخش خصوصی داده شود.»